Onzindelijkheid is een veelvoorkomend probleem bij katten en kan erg frustrerend zijn voor eigenaren. Een kat plast of poept echter niet uit protest buiten de kattenbak. Er is altijd een onderliggende reden, en door deze te achterhalen, kan het probleem vaak worden opgelost. Maar omdat het een komplex onderwerp is, is het voor de eigenaar vaak niet mogelijk om het zonder hulp op te lossen.

Ook wordt vaak alles even onzindelijkheid genoemd is het toch belangrijk om even het verschil tussen sproeien (markeren) en onzindelijkheid (urineren of ontlasting buiten de kattenbak) te bekijken. Beide gedragingen hebben verschillende oorzaken en vereisen een andere aanpak.

Bij sproeien spuit een kat een kleine hoeveelheid urine tegen verticale oppervlakken, zoals muren, meubels of deuren. Dit gedrag komt vaker voor bij intacte katers, maar ook gecastreerde katten kunnen sproeien.

Als een kat grote plassen op horizontale oppervlakken doet (zoals de vloer, bed of zelfs kleding) of ergens poept waar dat niet hoort, is dit meestal geen markeergedrag, maar een teken van een ander probleem.

Waarom sproeit een kat?

Mogelijke oorzaken kunnen zijn 

Territorium markeren: Vooral in huishoudens met meerdere katten kan een kat sproeien om zijn territorium af te bakenen. Maar dit kan ook gebeuren als er een andere kat buiten in de buurt is

Stress of onzekerheid: Veranderingen in de omgeving, zoals een nieuw dier, een verhuizing of zelfs nieuwe meubels, kunnen stress veroorzaken.

Sociale conflicten: Spanningen tussen katten in hetzelfde huishouden kunnen sproeigedrag uitlokken.

Oorzaken voor plassen en poepen buiten de bak

Medische oorzak: Onzindelijkheid heeft vaak een medische oorzak. Daarom zou een goede gedragstherapeut je eerst vragen om naar de dierenarts te gaan en even urine laten checken (bijv. blaaskruis of blaasontsteking). Maar ook dingen zoals artrose kunnen ertoe leiden, omdat het pijnlijk is voor de kat in de kattenbak te klimmen. 

Ook als een blaasontsteking is gediagnosticeerd kan het nog steeds helpen een gedragstherapeut in te schakelen, omdat de reden vaak stress is. Stress is voor eigenaars vaak niet makkelijk om te herkennen. 

Als medische reden zijn uitgesloten, kan de reden voor onzindelijkheid een van de volgenden zijn.

Angst en stress: Stress en angst kan ertoe leiden dat een kat buiten de bak zijn behoefte doet. Vooral de teken van stress, maar ook pijn, zijn meest moeilijk voor een eigenaar te herkennen. 

Kattenbak: Vaak heeft onzindelijkheid te maken met kattenbak management. Dit omvat, dat de kat de vulling, de bak zelfs (bijv te klein of niet schoon) of de locatie (bijv in een drukke ruimte of naast het voer) niet prettig vind. Als er meer dan een kat in huis is, is het mogelijk dat de andere de kat niet toestaat naar de kattenbak te gaan of de bak in een hoek staat waar er geen mogelijkheid tot ontsnapping is. 

Slechte ervaring: Als een kat pijn heeft gehad tijdens het plassen of poepen (bijvoorbeeld door obstipatie), kan hij de kattenbak associëren met pijn en deze gaan vermijden.

Een gedragstherapeut gaat het hele plaatje analyseren, de signalen die de kat geeft beoordelen, en zo de oorzaak in kaart brengen.

Het is heel begrijpelijk dat onzindelijk gedrag bij je kat erg frustrerend kan zijn.
Toch is het belangrijk om je kat nooit te straffen. Handelingen zoals het met de neus in de urine duwen hebben geen zin voor een kat en kunnen de band tussen jou en je kat juist schaden.